• سال93

 

در باره خراسان مشهد


در باره خراسان رضوی -مشهد

خراسان در کتاب زمان
بنا به اعتقاد باستان شناسان و بر اساس آثار یافته شده در اطراف کشف رود ، استان خراسان دارای پیشینه ای حدود 800 هزار سال می باشد و از این رو این استان از زمره ی کهن ترین مراکز تمدن پیش از تاریخ به حساب می آید .
پیش از این که آریایی ها وارد فلات ایران گردند اقوامی از آسیاییها در این سرزمین زندگی می کردند و بعنوان ساکنان اولیه ی این سرزمین به شمار می آمدند . این اقوام بومی آسیایی تا مدت زمانی دراز در برابر پارتیان که شاخه ای از آریایی های مهاجر بودند مقاومت کرند .اما سرانجام در برابر قدرت منسجم اقوام آریایی تاب پایداری نیاوردند و شکست را پذیرفتند . مدت زیادی به طول نیانجامید که آریاییها به سرزمین ایران وارد شدند و پارتیان در شمال و ساگارتیها در جنوب خراسان سکنی گزیدند .
این سرزمین در قرن ششم پیش از میلاد تحت تصرف هخامنشیان قرار گرفت و پس از انقراض سلسله ی هخامنشیان بدست اسکندر مقدونی و استقرار دولت سلوکی بر قلمرو قبلی هخامنشیان سلسله ای وابسته به یونانیان در ایران زمین و خراسان بر روی کار آمد . سرانجام قبایل پارتی با یکدیگر متحد شده و بر علیه سلوکیان قیام نمودند . با انقراض سلسله ی سلوکیان در ایران روزگار فرمانروایی پارتیان پیروز که بعدها به اشکانیان معروف شدند آغاز شد .
سرزمین خراسان در عصر اشکانیان و ساسانیان یکی از چهار ولایت بزرگ ایران زمین ـ اپاختر ( شمال ) ، خراسان ( شرق ) ، نیمروز ( جنوب ) و خاوران ( مغرب ) ـ به شمار می رفت .
این تقسیمات در دوران اسلامی نیز حفظ گردید . ولایات چهار گانه ی ایران زمین به وسیله ی یک اسپهبد و چهار مرزبان اداره می شدند . پس از فتح ایران به دست مسلمین و ورود اسلام به این سرزمین نیز ، خراسان همواره به عنوان مرکز معنوی ایران و یکی از خاستگاههای ادب فارسی اهمیت زیادی داشته است . تعداد بسیاری از بزرگان فرهنگی ـ سیاسی ـ مذهبی و ادبی ایران از این سرزمین برخاسته اند . در دوره ی اسلامی سلسله های عباسیان ، طاهریان ، صفاریان ، سامانیان ، غزنویان ، سلجوقیان ، خوارزمشاهیان و پس از حمله ی چنگیز به ایران و خراسان و قتل عام و ویرانی شهرهای آن ، حکومت های ملوک کرت ، امرای سربداران ، تیموریان ، ازبکها ، صفویان ، افاغنه ، افشاریان و قاجاریه بر این دیار حکم راندند .
دعوت از علی ابن موسی الرضا (ع) به منظور پذیرفتن ولایت عهدی مأمون عباسی و شهادت آن حضرت در سال 203 هـ . ق و پیش از آن قیام سیاه جامگان به فرماندهی و رهبری ابومسلم خراسانی که به انقراض سلسله ی بنی امیه در سال 201 هـ . ق انجامید از بزرگترین حوادث تاریخی خراسان در دوران اسلامی به شمار می آیند . اکنون با عنایت به قلت مجال ، نگاهی گذرا به پیشینه ی تاریخی بعضی از نقاط و سرزمین های مهم و با اهمیت در خراسان کهن می افکنیم .
مشهد
شهرستان مشهد با وسعت ۱۰۴۵۰ كیلومتر مربع یكی از شهرهای بزرگ ایران و مركز استان خراسان رضوی است. خراسان در زبان پهلوی «خوراسان» تلفظ می شود و به معنای سرزمین خورشید «خاورزمین» یا «محل طلوع آفتاب» است. مشهد امروز جزو كوچكی از شهر طوس قدیم است كه بنا به اعتقاد باستان شناسان و براساس آثار یافت شده در اطراف كشف رود دارای پیشینه ای چند هزار ساله است.در قرون اولیه اسلامی حوضه کشف رود را « توس » می نامیدند . این ناحیه چهار شهر « رادکان » ، « تروغبند » ، « تابران » و « نوغان » را دربر می گرفتن و « سناباد » دهکده ای از مضافات نوغان بود . امروزه به تابران نیز توس می گویند و این ناحیه همان منطقه ای است که بعدها به رشد و بالندگی رسید و بخش مهمی از شهر « مشهد » را تشکیل داد . سناباد نیز روستایی معروف بود که در سال 193 هـ . ق هارون الرشید را در آن به خاک سپردند . مأمون پس از مرگ پدر قبه ای بر فراز قبرش واقع در عمارت حمید بن قحطبه والی توس ساخت . پیکر مطهر امام رضا (ع) را نیز پس از شهادت در همان عمارت دفن نمودند . در طی سالیان متمادی موقعیت ویژه جغرافیای شهر توس سبب گردیده است که بارها مورد هجوم و تاخت و تاز اقوام مختلف قرار گیرد و سلسله هایی چون طاهریان ، صفاریان ، سامانیان ، غزنویان ، سلجوقیان ، خوارزمشاهیان ، مغول ها ، ایلخانان ، ازبکها ، صفویان ، افاغنه ، افشاریه به ترتیب بر آن حکم برانند . هر چند که در اواخر قرن دهم و اوایل قرن یازدهم قمری مشهد به مدت 10 سال در تصرف ازبکها بود و در اوایل سده دوازدهم نیز از هجوم افغانها در امان نماند اما با روی کار آمدن نادرشاه افشار به اوج شکوفایی و آبادانی رسید . پس از مرگ نادرشاه مشهد به تدریج اهمیت ، اعتبار و مرکزیت خود را از دست داد . این وضعیت دیری نپائید و با تصرف مشهد به دست فتحعلی شاه قاجار در سال 1218 مشهد بار دیگر به عنوان مرکز خراسان شناخته شد و آرامش نسبی بر آن حکمفرما گردید
  
 

بازديدكنندگان

امروز: 36
ديروز:37
اين هفته: 139
هفته‌ي گذشته: 132
اين ماه: 502
ماه گذشته: 1470
افراد آنلاين:1
اعضا ی آنلاین : 0
مهمان آنلاین : 1

اوقات شرعی

دانشگاه علوم پزشکی مشهد | Mashhad University of Medical Sciences | جامعة مشهد للعلوم الطبية
تمام حقوق مادی و معنوی این سایت مربوط به دانشگاه علوم پزشکی مشهد می باشد. هرگونه کپی برداری از مطالب آن تنها با ذکر منبع بلامانع است.